Nguyên nhân chiến tranh

Mặc dù cuộc xung đột kéo dài nhiều năm giữa Iran – Iraq đã chấm dứt theo lệnh dứt bắn do liên hiệp quốc làm trung gian vào tháng 8/1988, vào giữa thập niên 1990 hai đất nước này vẫn chưa khởi động thương lượng về một hiệp ước tự do lâu dài. Khi các ngoại trưởng gặp mặt gỡ trên Geneva mon 7 năm đó, triển vọng về tự do tại khoanh vùng Trung Đông hốt nhiên trở nên sáng chóe do có vẻ như như nhà chỉ huy Iraq Saddam Hussein đã sẵn sàng xong cuộc xung đột nhiên và trả lại lãnh thổ đã sở hữu đóng.

Thế nhưng, nhị tuần sau đó, ông Hussein có bài xích phát biểu cáo buộc nước nhẵn giềng Kuwait hút trộm dầu thô tự mỏ dầu Ar-Rumaylah ở dọc đường giáp ranh biên giới giới chung. Ông xác định Kuwait với Saudi Arabia vẫn hủy khoản vay nước ngoài 30 tỷ USD của Iraq, đồng thời cáo buộc họ thủ đoạn giữ giá chỉ dầu ở tại mức thấp nhằm mục tiêu gây trở ngại cho các đất nước xuất khẩu dầu sang trọng phương Tây.

Tên gọi

Cuộc chiến tranh có tương đối nhiều tên call khác nhau. "Chiến tranh Vùng Vịnh" tuyệt "Chiến tranh vịnh Persic" là phần lớn thuật ngữ phổ biến nhất nhằm chỉ cuộc xung chợt này ở các nước phương Tây. Không tính ra, cuộc xung đột cũng khá được gọi là "Chiến tranh Vùng Vịnh lần sản phẩm công nghệ nhất", chiến dịch "Lá chắn Sa mạc" (Desert Shield) cùng "Bão táp Sa mạc" (Desert Storm). Ở Anh, những nhà sử học và thiết yếu giới gọi đó là Chiến dịch Granby. Trên Kuwait và nhiều phần các nước Arab gọi cuộc chiến là "Chiến tranh giải phóng Kuwait". Trong những khi người Iraq gọi trận chiến là Um M'aārak - trận chiến của hầu hết cuộc chiến.


*

Theo trang History.com, phân tích và lý giải cho câu hỏi ra lệnh quân đội tấn công Kuwait mon 8/1990, Tổng thống Iraq tuyên cha Kuwait là 1 trong nhà nước vì thực dân châu âu dựng lên bên phía ngoài bờ biển lớn Iraq. Bên trên thực tế, Kuwait vẫn được thế giới công nhận là một trong những thực thể cá biệt từ trước lúc Iraq được Anh thành lập và hoạt động dưới sự ủy quyền của Hội quốc liên sau gắng chiến đồ vật nhất.

Sau tuyên cha của ông Saddam Hussein, Iraq bước đầu tập trung quân team ở biên cương giáp Kuwait. Phân biệt tình cố kỉnh "nước sôi lửa bỏng", Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak lên tiếng kêu gọi đàm phán thân Iraq cùng Kuwait nhằm tránh sự can thiệp của Mỹ hay các cường quốc khác xung quanh Vùng Vịnh. Nuốm nhưng, ông Hussein đã cắt đứt đàm phán chỉ với sau hai giờ.

Iraq tấn công

Đúng 1 giờ sáng, 3 sư đoàn của bộ lãnh đạo các lực lượng Vệ binh cộng hòa (RGFC) đã vượt biên giới giới tiến công vào Kuwait, một sư đoàn cỗ binh cơ giới và một sư đoàn thiết giáp thực hiện cuộc tấn công theo hướng phía nam dọc theo trục Sapwan-Abdally, tiến tới đèo Al-Jalra. Một sư đoàn thiết giáp khác tiến công yểm trợ từ bỏ phía tây. Cùng lúc, vào 1 giờ đồng hồ 30 phút, một lực lượng tác chiến đặc trưng thực hiện cuộc tấn công trước tiên vào tp. Hà nội Kuwait thành phố - một cuộc tấn công bình trực thăng vào các cơ sở chủ công của cơ quan chính phủ Kuwait.

Trong lúc đó, các đội biệt kích đổ xô bằng mặt đường biển tiến công vào hoàng cung của quốc vương và các cơ sở đặc biệt khác của Kuwait. Quốc vương nước này đã kịp trốn thanh lịch Saudi Arabia, nhưng bạn em trai của chầu ông vải khi quân Iraq tấn công vào hoàng cung Dasman. Đến buổi tối 2/8, xe cộ tăng của Iraq sẽ tiến về phía nam dọc từ bờ biển để lấn chiếm những hải cảng.

Ngày 6/8, quân team Iraq tiếp tục củng chũm và bổ sung lực lượng. Vào thời khắc này, tối thiểu 11 sư đoàn Iraq đang ở hoặc đã tiến vào Kuwait với quân số lên tới 200.000 người, được trên 2000 xe tăng yểm trợ.


*
Bản đồ đất nước Kuwait cho thấy đường biên thuỳ với Iraq và Saudi Arabia. Ảnh:: CIA

Mỹ và đồng minh tham chiến

Tổng thống Mỹ George H.W. Bush và hàng loạt nước châu mỹ ngay chớp nhoáng chỉ trích cuộc xâm lược của Iraq. Chính phủ Anh cùng Liên Xô cũ cũng vậy. Đáng lưu lại ý, Kuwait đó là đối tác xuất khẩu dầu mỏ to của Mỹ.


*
Tổng thống George H.W. Bush gặp mặt gỡ binh sỹ tại Saudi Arabia thời điểm dịp lễ Tạ ơn tháng 11/1990. Ảnh: defense.gov

Tại Kuwait, Iraq tăng lực lượng chiếm phần đóng lên khoảng chừng 300.000 binh sĩ. Trong nỗ lực để lôi kéo sự cỗ vũ từ trái đất Hồi giáo, nhà chỉ huy Hussein tuyên tía một cuộc thánh chiến cản lại liên quân. Ông dữ thế chủ động liên kết liên minh với bạn Palestine bằng lời ý kiến đề xuất sơ tán Kuwait đổi lại vấn đề Israel rút khỏi những vùng phạm vi hoạt động chiếm đóng. Lúc những nỗ lực trên gần như thất bại, Hussein vội vàng cam kết kết một thỏa thuận hòa bình với Iran cũng tương tự huy động toàn lực quân đội.

Vào tháng một năm đó, quân số các lực lượng sẵn sàng chuẩn bị giáp đấu với Iraq vào mức 750.000 lính, trong những số ấy có 540.000 bộ đội Mỹ cùng binh lực 38 nước bao gồm Anh, Pháp, Đức, Liên Xô, Nhật Bản, Ai Cập, Saudi Arabia cùng các non sông Arab khác…


*

Sa mạc nổi bão

Và sau 17 giờ đồng hồ bay, 7 “pháo đài bay” B-52, cất cánh từ địa thế căn cứ không quân Barkdale sống Los Angeles, vẫn đáp xuống Trung Đông vào trong ngày 16/1, mang theo thương hiệu lửa hành trình dẫn con đường bằng định vị vệ tinh vẫn dội bom các trụ sở chỉ huy, xí nghiệp sản xuất điện, cơ sở phục vụ hầu cần và trạm smartphone của Iraq.


*
Máy cất cánh chiến đấu F-16A, F-15C và F-15E cất cánh trên những giếng dầu bị đốt cháy ngơi nghỉ Kuwait trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc. Ảnh:defense.gov

Suốt đêm đó, các máy cất cánh của liên minh quân sự chiến lược do Mỹ dẫn đầu đã ném bom rải thảm các mục tiêu ở trong và bao quanh Baghdad, trong những số đó có nhà máy sản xuất vũ khí cùng các mỏ dầu. Cùng lúc đó, trái đất theo dõi sự khiếu nại trên qua truyền ảnh vệ tinh trực tiếp. Vào mức 19h00, chiến dịch có mật danh Bão táp Sa mạc thừa nhận được công bố tại nhà Trắng.

Tướng Mỹ Norman Schwarzkopf đã chỉ huy liên quân bao gồm lực lượng của 40 quốc gia. Chiến nhờn này là lúc phương Tây phô diễn thế táo bạo về technology quân sự hiện đại bao hàm máy bay ném bom tàng hình, tên lửa hành trình, bom xuất sắc dẫn đường đúng mực và đồ vật ném bom tầm sức nóng ban đêm.

Trong 6 tuần tiếp theo, liên quân mở cuộc ko chiến quy mô to đùng nhắm vào những cơ sở hạ tầng dân sự và quân sự chiến lược trọng yếu hèn của Iraq, trong khi chỉ phải đối mặt với sự chống cự yếu ớt tự lực lượng phòng không của giang sơn Trung Đông này. Máy bay chiến đấu Mỹ thuộc liên quân vẫn xuất kích trên 18.000 lần, xúc tiến trên 116.000 trận không chiến với thả 88.500 tấn bom. Các lực lượng mặt đất của Iraq kháng cự rất yếu ớt ớt và rơi vào tình trạng bất lực vào thời khắc đó.

Biện pháp trả đũa đáng niềm nở nhất ở trong nhà lãnh đạo Hussein là tấn vô tư tên lửa SCUD nhằm mục tiêu vào Israel và Saudi Arabia. Ông Hussein mong muốn rằng các cuộc tiến công tên lửa đã kích động Israel gia nhập vào vụ xung đột, cho nên vì vậy phân tán sự ủng hộ của nhân loại Arab vào chiến dịch của Mỹ. Tuy nhiên, theo yêu mong của Mỹ, Israel vẫn đứng kế bên cuộc chiến.

Bão táp Sa mạc cũng là lần đầu tiên hệ thống tên lửa MIM-104C Patriot của Mỹ được đưa vào thực chiến, nhằm mục tiêu đánh chặn tên lửa SCUD bởi Iraq phóng vào Israel. Sự khiếu nại này chứng kiến sự “ra mắt” của những loại tranh bị tàng hình, tên lửa dẫn đường đúng đắn và cung cấp không gian bên trên chiến trường. Kế bên ra, chiến tranh Vùng Vịnh cũng ghi dấu ấn ấn với các khái niệm tấn công mới, chẳng hạn như “chiến tranh tuy nhiên song” và “chiến tranh dựa trên hiệu ứng”.


*
Đoàn xe pháo tăng T-60 của Iraq khai hỏa trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc. Ảnh: AP

Vào ngày 24/2, liên quân thực hiện cuộc tiến công quy mô phệ trên cỗ với mật danh “Thanh tìm Sa mạc”. Những lực lượng tranh bị được trang bị túng thiếu của Iraq nhanh lẹ bị áp đảo. Kuwait được giải tỏa trong vòng gần đầy 100 giờ đồng hồ đồng hồ. Nhiều phần các lực lượng của Iraq đang đầu hàng, cởi chạy hoặc bị tiêu diệt. Ngày 27/2, đài phát thanh của Baghdad tuyên bố Iraq sẽ tuân theo quyết nghị của LHQ.

Ngày 28/2, Tổng thống Bush tuyên bố dứt bắn, ngừng chiến dịch tấn công của liên quân. Theo những điều khoản hòa bình mà ông Hussein đồng ý sau đó, Iraq đang công nhận tự do của Kuwait và sa thải tất cả những loại vũ khí tiêu diệt hàng loạt (bao tất cả vũ khí hạt nhân, sinh học cùng hóa học).

Theo tờ USA Today, chiến tranh Vùng Vịnh là một trong những trận chiến tốn kém tốt nhất Mỹ từng tham gia. Trong thời gian 7 tháng, Washington sẽ tiêu 116,6 tỷ USD với tổn thất 383 binh sĩ. Ước tính có khoảng 8.000 mang đến 10.000 lính Iraq đã thiệt mạng, tương đương 1/2lực lượng bên trên bộ, gấp những lần so với số lượng trên 300 tín đồ của lực lượng liên quân.


*
Chuyên gia đạn dược sẵn sàng các viên đạn xuyên gần kề cỡ 105 mm cần sử dụng trong xe cộ tăng M1 Abrams trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc.Ảnh:defense.gov

Hậu trái của chiến tranh Vùng Vịnh

Ý định ban đầu của lãnh đạo các nước đoàn kết là tiến hành một cuộc chiến tranh “có giới hạn” với ngân sách tối thiểu nhưng mà trên thực tế hậu trái của cuộc chiến tác động kéo dãn dài trong nhiều năm, cả ở quanh vùng Vịnh bố Tư cùng trên toàn vậy giới.

Ngay sau chiến tranh, lực lượng của Tổng thống Hussein theo đuổi phương pháp tiếp cận cứng rắn đối với các cuộc nổi lên của tín đồ Kurd ngơi nghỉ phía Bắc và fan Shi’ite nghỉ ngơi phía phái mạnh của Iraq. Liên minh vị Mỹ đứng đầu đã không ủng hộ các cuộc nổi dậy tại Iraq vì sợ rằng bên nước Iraq sẽ ảnh hưởng giải thể nếu những lực lượng này thành công.

Sau trận đánh này, Iraq ngày càng lẻ loi hơn trong khu vực.


*
Tổng thống Hussein trong một bức hình ảnh chụp năm 1991. Ảnh: Reuters

Trong trong năm sau đó, máy cất cánh của Mỹ với Anh tiếp tục tuần tra bầu trời Iraq, bên cạnh đó áp đặt khu vực cấm bay tại đây, trong những khi chính quyền Baghdad tìm mọi phương pháp để từ chối triển khai các pháp luật hòa bình, đặc biệt cuộc thanh gần kề vũ khí của LHQ. Điều này làm cho tái hiện chính sách thù địch vào thời điểm năm 1998, kế tiếp Iraq nhất quyết từ chối đón nhận các thanh tiếp giáp viên vũ khí. Kế bên ra, lực lượng Iraq tiếp tục đụng độ với các máy bay của Mỹ và Anh trong khu vực cấm bay.

Di sản của cuộc chiến tranh Vùng Vịnh

Chiến dịch Bão táp Sa mạc không chỉ đặc biệt quan trọng về quy mô ngoại giả về thời điểm. Trận chiến này nổ ra vào quá trình cuối của cuộc chiến tranh Lạnh, tình trạng căng thẳng quốc tế đã lắng xuống, khiến cho nhiều quốc gia phương Tây chu đáo lại giá thành quân sự của họ.

Cũng tất cả một mối sợ hãi sâu sắc đẹp rằng thời kỳ hậu chiến tranh Lạnh tạo thời cơ để tùy chỉnh - theo lời Tổng thống George H. W. Bush trích dẫn của ông Winston Churchill - một “trật tự trái đất mới” và cuộc chiến tranh Vùng Vịnh đó là tiền đề cho giải pháp tiếp cận sau này của xã hội quốc tế.


*

Đối với Tổng thống Bush cùng Thủ tướng Anh Margaret Thatcher, trơ thổ địa tự mới bao hàm sự không khoan nhượng đối với hành vi xâm lược quân sự và tăng tốc sự gắn kết quốc tế, pháp luật quốc tế và các thể chế tự do, bao hàm cả LHQ. Khi có tác dụng như vậy, họ đang tìm cách cấu hình thiết lập các làm phản ứng toàn diện và quyết định so với các cuộc khủng hoảng quốc tế, về mặt ngoại giao với quân sự.

Quyết định dừng tấn công Baghdad sau 42 ngày dựa vào các mục tiêu của “trật tự quả đât mới” của các thể chế tự do cũng như tuân thủ điều lệ của LHQ. Thủ tướng mạo Anh John Major vẫn viết trong hồi ký của mình: “Nếu các nước nhà đã tham chiến trên cơ sở luật pháp quốc tế và lại tự bản thân phá vỡ cơ chế đó thì sau này của đơn thân tự trái đất sẽ tất cả gì ngoại trừ hỗn loạn?”.

12 năm sau, đa số nỗ lực nhằm mục tiêu tạo ra một giải pháp tiếp cận nước ngoài gắn kết cùng tôn trọng điều khoản cùng thiết chế quốc tế, vẫn bị trận chiến năm 2003 ngơi nghỉ Iraq có tác dụng sụp đổ. Đặc biệt, việc thực hiện các chiến dịch quân sự chiến lược mà không nhận được sự cung cấp của khoanh vùng và liên hợp quốc đã gây tranh cãi xung đột lớn, đôi khi gây tổn sợ hãi nghiêm trọng cho uy tín của Mỹ với Anh.

Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế tiếp tục đối mặt với một tác hại mới tại khu vực Trung Đông là tổ chức triển khai khủng cha Nhà nước Hồi giáo (IS), thời cơ để hàn gắn lốt thương chiến tranh Iraq năm 2003 đã có. Mối đe dọa chung do IS gây nên một đợt nữa đem đến thời cơ cho xã hội quốc tế câu kết và tạo nên một đơn độc tự thế giới mới, dựa trên các liên minh vừa lòng pháp, chuyển động thông qua liên hợp quốc và với các đối tác doanh nghiệp khu vực.